เรากำลังติดตามกระแส หรือเป็นเพียงการทำงานของอัลกอริทึมกันแน่?

ในช่วงเกือบสองทศวรรษที่ผ่านมา "ช่วงเวลาไวรัล" ทำหน้าที่เสมือนปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นได้ยากและคาดเดาไม่ได้ของโลกอินเทอร์เน็ต ไม่ว่าจะเป็นภาพวาดฝาผนังในสเปนที่ถูกบูรณะอย่างย่ำแย่ ชายที่เล่นลองบอร์ดไปพร้อมกับฟังเพลงของ Fleetwood Mac หรือชุดเดรสที่เป็นประเด็นว่าคือสีน้ำเงินหรือสีทอง ความเป็นไวรัลนั้นให้ความรู้สึกว่าเป็นเรื่องบังเอิญ

มันเป็นปรากฏการณ์ที่วุ่นวายและขับเคลื่อนโดยมนุษย์ ซึ่งคนแปลกหน้าหลายล้านคนร่วมกันตัดสินใจโดยไม่มีเหตุผลทางตรรกะว่า สิ่งใดสิ่งหนึ่งนั้นมีความสำคัญ

ในปัจจุบัน เรากำลังเข้าสู่ยุคที่ขวดถูกผลิตขึ้นเป็นจำนวนมาก และโมเดลภาษาขนาดใหญ่ทำหน้าที่สังเคราะห์สายฟ้าขึ้นมา ช่วงเวลาไวรัลในแบบที่เราเคยรู้จักกำลังเลือนหายไป และถูกแทนที่ด้วย กระแสที่สร้างโดย AI

@yagirlgabby_ จิงโจ้ที่เลี้ยงไว้เพื่อช่วยเยียวยาจิตใจถูกปฏิเสธไม่ให้ขึ้นเครื่องบิน 😭😭 #fyp #viral #fypage #fypage #fypシ #wendyortiz #fypシ゚viral ♬ original sound – Gabby

การทำให้ความสมจริงกลายเป็นระบบอัตโนมัติ

ในอดีต มีมทำหน้าที่เป็นศิลปะพื้นบ้านทางวัฒนธรรมรูปแบบหนึ่ง ซึ่งต้องอาศัยการตีความของมนุษย์ อารมณ์ขันที่เฉพาะตัว และความอ่อนไหวต่อการเปลี่ยนแปลงของน้ำเสียงที่แบรนด์ต่างๆ มักจะเลียนแบบได้ยาก แต่ในปัจจุบัน Generative AI เริ่มที่จะเข้าถึงสัญชาตญาณนั้นได้แล้ว

ด้วยการวิเคราะห์ชุดข้อมูลขนาดใหญ่ของตัวชี้วัดการมีส่วนร่วม AI สามารถผลิตเนื้อหาตั้งแต่ภาพที่ดูแปลกประหลาดไปจนถึงโพสต์บนโซเชียลที่มีโครงสร้างชัดเจน ซึ่งทั้งหมดถูกออกแบบมาเพื่อกระตุ้นแรงผลักดันที่นำไปสู่การแชร์

ระบบอัตโนมัตินี้ยังช่วยให้เกิดดีพเฟค (deepfakes) ที่แพร่กระจายอย่างรวดเร็วด้วยวิดีโอและเสียงสังเคราะห์ที่มีความแม่นยำสูง (เช่น Messi and Ronaldo Adventures) สิ่งเหล่านี้ใช้ประโยชน์จากสัญชาตญาณที่ว่า "การเห็นคือการเชื่อ" โดยการเข้าควบคุมบทสนทนาในทันที และใช้การปั่นหัวมวลชน (mass gaslighting) เป็นอาวุธด้วยการท้าทายความจริง

การลดทอนคุณค่าของความหมาย

ความสูญเสียหลักจากการเปลี่ยนแปลงนี้คือพลังในการคงอยู่ทางวัฒนธรรม เนื่องจาก AI สามารถสร้างเนื้อหาที่ "เป็นมีมได้" ในระดับที่เกือบจะไร้ขีดจำกัด วงจรชีวิตของกระแสจึงพังทลายลง สิ่งที่เคยคงอยู่ได้เป็นเดือนกลับหายไปภายในสี่สิบแปดชั่วโมง

เมื่อกระแสถูกสร้างขึ้นเพื่อตอบสนองโควตาการมีส่วนร่วม มันจึงขาดเรื่องราวและความเชื่อมโยงกับมนุษย์ที่ทำให้วัฒนธรรมนั้นฝังรากลึก ผลลัพธ์ที่ได้คือสภาวะที่เนื้อหาอิ่มตัวอย่างถาวร ที่ซึ่งทุกอย่างดูคุ้นตาไปหมดแต่ไม่มีสิ่งใดที่ให้ความรู้สึกสำคัญ

วงจรการตอบรับแบบประดิษฐ์

สิ่งที่อาจเป็นการพัฒนาที่น่าหดหู่ที่สุดคือการเพิ่มขึ้นของการมีส่วนร่วมระหว่าง AI กับ AI ในหลายส่วนของอินเทอร์เน็ต บอทเป็นผู้สร้างโพสต์ซึ่งจากนั้นจะถูกบริโภคและขยายความโดยบัญชีอัตโนมัติอื่นๆ เกิดเป็นวงจรปิดของหัวข้อที่กำลังเป็นกระแสซึ่งไม่มีมนุษย์คนใดให้ความสนใจอย่างแท้จริง

สิ่งนี้ทำให้เกิดปรากฏการณ์ "Dead Internet" ในรูปแบบหนึ่ง ที่ซึ่งหน้าฟีดเต็มไปด้วยภาพที่สร้างโดย AI เช่น ภาพการตกแต่งภายในแนวไซไฟย้อนยุค หรือเรื่องราวสร้างแรงบันดาลใจที่กุขึ้นมา มนุษย์ไม่ได้เป็นผู้มีส่วนร่วมในการสนทนาทางวัฒนธรรมอีกต่อไป แต่กลายเป็นเป้าหมายที่เฝ้าดูการจำลองความนิยมที่เกิดขึ้นในเวลาจริง