Phía sau sân cỏ: Khám phá các môn thể thao truyền thống của Việt Nam

Việt Nam thường gợi nhớ đến phở và xe máy. Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ hơn tại các công viên vào buổi sáng hay các lễ hội Tết Nguyên Đán, quý vị sẽ tìm thấy một nền văn hóa thể thao truyền thống sôi động đã tồn tại từ rất lâu trước khi bóng đá hiện đại xuất hiện.

Từ đá cầu đến vật cổ truyền, các môn thể thao truyền thống của Việt Nam phản ánh tinh thần kiên cường và tính cộng đồng của dân tộc. Những hoạt động này đóng vai trò như những di sản sống kết nối lịch sử Việt Nam với quá trình hiện đại hóa đang diễn ra.

Đá Cầu

Dạo bước qua bất kỳ quảng trường công cộng nào ở Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh, quý vị có thể sẽ bắt gặp những nhóm người đang tập trung cao độ vào một vật nhỏ có gắn lông vũ đang bay lơ lửng trên không. Đó chính là Đá cầu, thường được mô tả là môn “cầu lông dùng chân”.

Khác với môn cầu lông của phương Tây, môn này không dùng vợt. Người chơi sử dụng bàn chân, đầu gối và ngực để giữ cho quả cầu có trọng đế luôn ở trên không. Mặc dù đây vẫn là một thú vui giải trí bình dân đối với nhiều người, nhưng đây cũng là một môn thể thao thi đấu nghiêm túc được chơi qua lưới trên sân.

Vovinam (Việt Võ Đạo)

Trong khi thế giới biết đến karate và taekwondo, Việt Nam có môn võ thuật bản địa của riêng mình: Vovinam, viết tắt của Võ Việt Nam. Được thành lập vào năm 1938, môn phái này được thiết kế như một hệ thống “cương nhu phối triển”, đủ linh hoạt để thích ứng với mọi đối thủ trong khi vẫn đủ mạnh mẽ để tự vệ.

Các võ sinh Vovinam có thể được nhận diện qua bộ võ phục màu xanh dương tươi sáng, và môn võ này nổi tiếng với những đòn chân tấn công (Đòn chân tấn công) ngoạn mục, một kỹ thuật quật ngã nhắm vào cổ hoặc thân mình của đối thủ. Triết lý của môn võ, “Bàn tay thép đặt trên trái tim từ ái”, nhấn mạnh vào việc phát triển cả đạo đức lẫn thể chất.

Đấu Vật (Vật Cổ Truyền)

Bắt nguồn sâu xa từ lịch sử nông nghiệp của Việt Nam, Đấu vật giữ vai trò trung tâm trong các lễ hội xuân ở nông thôn. Khác với vật Olympic, nghi lễ cổ xưa này còn mang ý nghĩa biểu tượng, với các trận đấu trong lịch sử luôn gắn liền với những lời cầu nguyện cho sự thịnh vượng, sức khỏe và một mùa màng bội thu.

Chiến thắng sẽ đến khi một đô vật ép được lưng đối thủ xuống đất hoặc nhấc bổng cả hai chân của họ khỏi mặt đất. Tiếng trống hội điều khiển nhịp độ của trận đấu, với người đánh trống đóng vai trò là trọng tài và tăng cường nhịp điệu trong những khoảnh khắc giao đấu quyết liệt.

Trước khi các hiệp đấu bắt đầu, các bậc lão sư thực hiện một điệu múa nghi lễ để tôn vinh tổ tiên và trình diễn các kỹ thuật kinh điển, đảm bảo rằng di sản của môn thể thao này tiếp tục được lưu truyền.

Đua Thuyền

Tại một quốc gia được định hình bởi Đồng bằng sông Cửu Long và đường bờ biển dài, Đua thuyền đóng vai trò là nền tảng của đời sống văn hóa. Những cuộc đua này có sự góp mặt của những chiếc thuyền rồng dài, hẹp, thường được sơn màu rực rỡ và được điều khiển bởi các đội từ 10 đến 22 tay chèo.

Chiến thắng phụ thuộc vào sức mạnh đồng bộ. Một người đánh nhịp giữ nhịp độ trong khi một người tát nước được chỉ định giữ cho thuyền không bị ngập bởi nước bắn vào. Vốn được tổ chức để tôn vinh Thần Nước, lễ hội này vẫn là một điểm nhấn văn hóa của vùng miền.

Cờ Người

Trong các lễ hội xuân, trò chơi chiến thuật truyền thống Cờ Tướng được biến chuyển thành một màn trình diễn sân khấu được gọi là Cờ người.

Trong phiên bản này, các quân cờ là những người mặc trang phục truyền thống đứng trên một bàn cờ khổng lồ được kẻ trên sân đình. Khi một người chơi thực hiện một nước đi, quân cờ người sẽ di chuyển qua bàn cờ đến vị trí mới.

Khi một quân cờ bị ăn, hai người tham gia thường thực hiện một màn võ thuật hoặc điệu múa biểu tượng ngắn đã được dàn dựng, biến một trò chơi chiến thuật thành một màn trình diễn công cộng đầy lôi cuốn.