Matcha di động

Tại sao lại có tình trạng thiếu hụt matcha toàn cầu?

Từ bên trong căn phòng trà đạo khiêm tốn của Nhật Bản, matcha giờ đây đã di chuyển đến tủ đồ của mọi influencer về sức khỏe, thể chất và thể dục—và sức hấp dẫn toàn cầu của nó chỉ ngày càng mạnh mẽ hơn.

Sự bùng nổ của văn hóa châu Á trong những năm 2010, được thúc đẩy bởi K-Pop và văn hóa Nhật Bản, đã đặt nền móng cho sự phổ biến của matcha tại phương Tây. Từ latte, bánh quy, kem cho đến các loại đồ uống tốt cho sức khỏe, loại bột màu xanh đậm này không chỉ thu hút khán giả mới về mặt thị giác, xuất hiện trên mọi bảng tin Instagram hay TikTok; mà còn chạm đến tâm lý của những người quan tâm đến sức khỏe.

Nồng độ chất chống oxy hóa phong phú của matcha được cho là giúp tăng cường sức khỏe tim mạch, chức năng não bộ và sửa chữa tế bào, cùng nhiều lợi ích khác. Khi đại dịch ập đến và mọi người bắt đầu quan tâm đến sức khỏe hơn, cả thế giới đã chuyển sang matcha như một loại ‘siêu thực phẩm.’ Và vì nó cũng chứa lượng caffeine đáng kể, các quán cà phê và influencer đã tiếp thị nó như một thay thế lành mạnh hơn cho cà phê.

Matcha đã chuyển mình từ một loại bột đơn thuần thành một phong cách sống: thứ từng là một nguyên liệu truyền thống nay đã trở nên dễ tiếp cận hơn. Đột nhiên, cả thế giới đều cùng thưởng thức một thứ mang đậm bản sắc văn hóa, đặc trưng Nhật Bản và vô cùng thời thượng — đồng thời vẫn gặt hái được những lợi ích cho sức khỏe.

Đó là lý do tại sao khi các công ty trà nổi tiếng có trụ sở tại Kyoto là Ippodo và Marukyu Koyamaen tiết lộ vào mùa thu năm 2024 rằng họ sẽ hạn chế hoặc ngừng bán một số sản phẩm matcha nghi lễ nhất định, phản ứng trên toàn thế giới không gì khác ngoài thảm khốc.

Ban đầu, Hiệp hội Trà Nhật Bản Toàn cầu không ngạc nhiên trước thông báo này. Trên trang web của mình, họ đã dẫn chứng rằng quy trình sản xuất vốn dĩ đã là một hoạt động có quy mô tương đối khiêm tốn: matcha thượng hạng vẫn đang được sản xuất với số lượng ít thông qua các phương pháp truyền thống. Thêm vào đó, số lượng nông dân không hề tăng lên, và những người còn bám trụ lại đang nằm trong nhóm dân số già của Nhật Bản.

Những lá trà được sử dụng để sản xuất — tencha — cũng cần có thời gian để phát triển. Hơn nữa, việc dự trữ matcha giảm dần vào những tháng mùa đông không phải là điều bất thường; bên cạnh đó, các vụ thu hoạch mùa xuân cuối cùng cũng sẽ đến để bổ sung lượng hàng dự trữ cho năm tới.

Nhưng hiện tại chúng ta đang ở quý 3 năm 2025, và thông báo thiếu hụt đó vẫn còn hiện diện trên trang web của Marukyu Koyamaen. Đây không chỉ là vấn đề nguồn cung hạn chế; nhu cầu về matcha đã tăng vọt sau đại dịch và không có dấu hiệu chậm lại.

Xem bài đăng này trên Instagram

Một bài đăng được chia sẻ bởi 宇治茶 丸久小山園 MARUKYU KOYAMAEN (@marukyu.koyamaen_official)

Không thể phủ nhận rằng: cách matcha được khắc họa trên mạng xã hội đã góp phần tạo nên nhu cầu khổng lồ đối với loại trà này. Sự bùng nổ du lịch tại Nhật Bản sau đại dịch COVID cũng làm giảm nguồn cung, khi nhiều du khách mua với số lượng lớn do chi phí thấp. Xuất khẩu cũng đang gia tăng; ngoài nhu cầu ngày càng cao từ phương Tây vốn đã cuồng matcha, các thị trường mới nổi như châu Phi và Trung Đông cũng đang cạnh tranh để có được nguồn cung hạn chế.

Vậy, matcha sẽ đi về đâu từ đây?

Về mặt sản xuất, nhiều biện pháp hiện đang được khám phá: khuyến khích nhiều nông dân trồng trà thu hoạch tencha hơn, và xây dựng các trang trại mới bên ngoài Nhật Bản; tạo ra nhiều cối đá được sử dụng để nghiền lá, cùng các đổi mới khác—mặc dù những điều này sẽ mất nhiều năm để phát triển.

Về phía khách hàng, bạn có thể tự hỏi mình điều này: bạn sẽ mua matcha cho mạng xã hội, vì lợi ích sức khỏe của nó, hay đơn giản vì bạn thích nó?

Dù động lực của bạn là gì, hãy tiêu dùng với sự tỉnh táo và có chủ đích. Hãy thưởng thức món đồ uống matcha đó và trân trọng cách nó đã đi từ những đồn điền rộng lớn ở Đông Á đến cửa hàng chuyên doanh tại địa phương của bạn. Sự hào nhoáng nhất thời không nên đánh đổi bằng việc làm tổn hại đến một nền tảng văn hóa của một quốc gia.

Như đã thấy trong các trang của VMAN SEA 04, có sẵn bản in và theo hình thức đăng ký điện tử.

Nhiếp ảnh Roman odintsov